Ouders worstelen met hun jongeren. Ze willen er altijd zijn, maar zich niet opdringen. Zelfontplooing van hun jongere staat centraal; ze willen hun jongeren niets in de weg leggen. Met name hoogopgeleide ouders lijken zo tegen de opvoeding aan te kijken. Ze hopen niet alleen, maar verwachten van hun kind dat het tot volle bloei komt en gelukkig en succescvol zal zijn.
In een workshop hebben we met HAVO scholieren gepraat over hun profiel- en studiekeuze. De rol van ouders kwam daarin meer malen ter sprake.
Niet helpen helpt niet
Veel ouders denken dat ze hun puberende kind in de weg zitten als ze teveel vragen en helpen. ‘Als je ze advies geeft gaan ze toch juist het andere doen’. ‘Als ik me er teveel mee bemoei keert mijn puber zich van me af.’ Ook grenzen stellen wordt snel als teveel gezien. In de discussie over overmatig alcoholgebruik komt dit regelmatig naar voren: alhoewel duidelijk is dat niet drinken voor jongeren het beste is, zijn veel ouders huiverig dit als grens aan te geven.
Jongeren zijn zelf eerste om toe te geven…
‘Ik snap best dat mijn moeder er soms niets meer van snapt, ik snap er zelf ook niks van! En ja, dan reageer ik vaak chagarijnig…’ Alle jongeren die we hebben gesproken worden ook wel eens moe van zichzelf. Maar ze geven ook allemaal aan dat ze de hulp van hun ouders wel erg op prijs stellen. ‘Zij kennen me toch het beste!’ Maar dan moet het wel op hun manier. En wat die manier is dat weten ze eigenlijk niet.
In de periode dat ze bezig zijn met hun profielkeuze worden ze overladen met voorlichting en informatie. Profielkeuze is een taak die ze op school moeten volbrengen in de context van een serie lessen. De keuze die de jongeren maken heeft dan ook vaak met school te maken: anderen in de klas kiezen ook dat profiel, die leraar is zo leuk, mijn mentor zei dat ik dat maar moest doen.
En bijna nooit weten ze helemaal zeker of ze de juiste keuze hebben gemaakt. Sluit ik geen dingen uit? Is het niet te moeilijk/makkelijk? Is dit echt wat ik wil?
Help me dan!
Er wordt in hun beleving te weinig tijd ingeruimd om over henzelf na te denken. Ze hebben (nog?) meer behoefte aan persoonlijke begeleiding en gesprekken. ‘Onze’ HAVO-leerlingen vertelden dat hun ouders daar niet erg inspringen. De jongeren voelden dat als een gebrek aan belangstelling van hun ouders. Dus waar de ouders denken dat hun pubers ruimte nodig hebben en het misschien zelf wel weten, missen de jongeren aandacht, feedback en sturing van hun ouders.
Maar liefst 51% van de jongeren wil dat hun ouders meer betrokken zijn bij keuzes die belangrijk zijn voor hun toekomst. (YoungOpinions)
Profielkeuze buiten de school
Omdat veel jongeren school als noodzakelijk kwaad beschouwen komt veel dat in de school gebeurt daar niet buiten. Buiten is immers vrije tijd! Zo ook de profielkeuze.
Ouders zouden er een betere rol kunnen spelen in de profielkeuze. De jongeren wisten wel hoe dat zou moeten: Samen met je ouders gestructureerd thuis nadenken over je profielkeuzen en wat die betekent voor je toekomst. Waarin de ouders hun informatieachterstand kunnen inlopen en de kennis over hun puber productief kunnen inbrengen. Zodat ouders en kind samen kunnen werken aan het maken van de beste keuze. In een stap voor stap proces, zodat de keuze heel zorgvuldig tot stand komt.